THƯỢNG HẢI – Khách hàng của một ngân hàng nông thôn Trung Quốc đã phát hiện ra rằng tiền gửi của mình trong tài khoản ngân hàng đã biến mất. Mặc dù các ngân hàng được cho là luôn nằm dưới sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan chính quyền nhưng chính những lời dối trá của các ngân hàng này đã và đang gây mất lòng tin và làm lung lay niềm tin của dân chúng vào hệ thống ngân hàng Trung Quốc.
Tổng đài chăm sóc khách hàng của ngân hàng liên tục đưa ra những lời giải thích sai trái cho khách hàng. Điển hình như sau:
Ngày 17/4: “Khách hàng cần đặt lịch hẹn trước qua điện thoại nếu quý khách muốn rút hơn 100.000 nhân dân tệ (14.800 USD) từ tài khoản ngân hàng trực tuyến của mình.”
Ngày 18/4: “Hệ thống của chúng tôi đang được cập nhật. Khách hàng không thể rút tiền gửi của mình cho đến khi việc cập nhật đã hoàn tất.”
Ngày 19/4: “Không tồn tại lịch sử gửi tiền với tên, số điện thoại di động và số căn cước mà Quý khách cung cấp.” Ngân hàng được đề cập trong đoạn trả lời của tổng đài chăm sóc khách hàng ở trên là Ngân hàng nông thôn Vũ Châu (tên đầy đủ Yu Zhou Xin Min Sheng Village Bank), một ngân hàng nhỏ có trụ sở tại Hứa Xương, tỉnh Hà Nam, chuyên phục vụ khách hàng là những người dân ở khu vực nông thôn.
Một khách hàng nam giới ở Thượng Hải đã gửi 2 triệu nhân dân tệ (295.564 USD) tại ngân hàng này nhận thấy tính nghiêm trọng của vấn đề vào ngày 19 tháng 4, khi một nhân viên trung tâm chăm sóc khách hàng gọi điện nói với anh ấy rằng khoản tiền gửi của anh không hề tồn tại. Khó tin vào những gì vừa nghe thấy, anh liên lạc với trung tâm chăm sóc khách hàng thêm hai lần nữa, nhưng cũng chỉ nhận được câu trả lời tương tự. Lần đầu tiên anh biết đến ngân hàng này, dưới hình thức ngân hàng điện tử, là khi một người bạn nói với anh rằng ngân hàng đang huy động tiền gửi với lãi suất cao. Anh ấy đã mở một tài khoản thông qua ứng dụng chính thức của nó, có tên là Mini-Programs, trên nền tảng mạng xã hội WeChat và gửi 2 triệu nhân dân tệ vào tài khoản. “Tôi đã nghĩ rằng mình có thể rút tiền ngay lập tức nếu ngân hàng có dấu hiệu gặp khó khăn”, anh nói.
Tiền của anh ta đã biến đi đâu? Một cuộc điều tra của cơ quan an ninh công cộng ở Hứa Xương đã phát hiện ra rằng ngân hàng này đã nhận tiền gửi bất hợp pháp thông qua cái gọi là “Huy động vốn giả mạo”.
Theo nhà chức trách, một nhóm tội phạm do một kẻ chủ mưu tên là Lục Nghị (Lu Yi) cầm đầu đã kiểm soát một phần vốn góp của Ngân hàng nông thôn Vũ Châu và một số ngân hàng cấp khu vực khác thông qua Tập đoàn quản lý vốn đầu tư Tân Tài Phú Hà Nam (Henan Xincaifu Group Investment Holding) từ năm 2011. Lục Nghị cũng thành lập công ty công nghệ Junzheng Zhida, có hoạt động kinh doanh chính là phát triển hệ thống ngân hàng, và đã giúp xây dựng hệ thống ngân hàng điện tử trực tuyến để các ngân hàng trên nhận tiền gửi của khách hàng.
Các ngân hàng đã thu hút “tiền gửi” vào các dịch vụ trực tuyến của họ, nhưng các nhà điều tra tin rằng họ không thực sự chuyển tiền của khách hàng vào tài khoản ngân hàng. Đó là lý do tại sao người đàn ông Thượng Hải được thông báo rằng khoản tiền gửi của anh ta không tồn tại. Các nhà chức trách ở Hứa Xương nói rằng các ngân hàng trên đã chuyển tiền cho Tập đoàn quản lý vốn đầu tư Tân Tài Phú Hà Nam, ngụy trang dưới dạng các khoản cho vay. Lục Nghị đã thành lập một công ty công nghệ khác, công ty công nghệ thông tin Chenyu (Chenyu Information Technology), công ty này đã giả mạo dữ liệu của các ngân hàng nhằm che giấu các hoạt động bất hợp pháp khỏi cơ quan chức năng.
Tập đoàn này có cổ phần kiểm soát tại năm ngân hàng, tất cả đều là các ngân hàng nhỏ và trong khu vực. Tuy nhiên, hành vi gian trá đã gây ảnh hưởng đến 1 triệu người không thể tiếp cận các khoản tiền gửi tổng trị giá 10 tỷ nhân dân tệ, hãng truyền thông Caixin của Trung Quốc đưa tin.
Vụ bê bối chưa từng có này đang đe dọa phá hủy toàn bộ hệ thống ngân hàng của Trung Quốc. “Nợ đã tạo ra một lỗ hổng lớn trong tài chính của Ngân hàng Nam Kinh. Tôi khuyên khách hàng nên rút tiền gửi”, Fu Mingfei, một nhà phân tích tại công ty môi giới chứng khoán lớn của Trung Quốc (Western Securities), viết và được lan truyền rộng rãi trên WeChat hôm 30/6. Ngân hàng đã bác bỏ bình luận của Fu và nói đó là “tin đồn ác ý”, và sau đó công ty chứng khoán cũng đã sa thải anh ta. Chiều ngày 3/7, cơ quan an ninh công cộng ở Nam Kinh cũng ra thông báo họ đã phạt một người đàn ông 39 tuổi vì “phát tán thông tin sai lệch trên WeChat gây ảnh hưởng tiêu cực đến Ngân hàng Nam Kinh.”
Theo Ủy ban Quản lý Ngân hàng và Bảo hiểm Trung Quốc, tỷ lệ các khoản cho vay bị nợ xấu (NPL – Non Performing Loans) của các ngân hàng thương mại lớn ở mức 1,35% vào cuối tháng 3/2022, ở các ngân hàng thương mại nông thôn tỷ lệ nợ xấu là cao nhất và ở mức 3,37%. Chính quyền Trung Quốc vẫn luôn tự hào về tình trạng tài chính của các ngân hàng, nhưng việc đánh giá chất lượng tài sản của các ngân hàng phần lớn lại do chính các cơ quan thẩm quyền về tài chính quyết định. Đó là gốc rễ gây ra sự mất lòng tin của dân chúng vào các ngân hàng.
Một ví dụ điển hình là ngân hàng Baoshang (Baoshang Bank) ở Nội Mông, bị chính quyền trung ương cho phá sản vào năm 2020. Ngân hàng này trước đó được kiểm soát bởi Công ty Tomorrow Holding, đứng đầu là ông trùm Xiao Jianhua, người đã mất tích ở Hong Kong vào tháng 1 năm 2017. Tỷ lệ các khoản cho vay bị nợ xấu (NPL) là 1,41. % vào năm 2015 và 1,68% vào năm 2016. Nhưng khi tập trung các khoản vay của mình vào Tomorrow Holding, tỷ lệ này đã tăng lên 98% vào thời điểm phá sản. Hơn 1.000 người đã tổ chức một cuộc biểu tình vào ngày 10/7/2022 tại Trịnh Châu, Hà Nam về vụ bê bối ngân hàng nông thôn. Chính quyền trung ương đã thông báo vào ngày hôm sau rằng họ sẽ hoàn lại tiền cho những khách hàng bị ảnh hưởng, và kế hoạch cứu hộ được cho là sẽ giúp làm dịu tình hình. Nhưng việc một nhóm tội phạm kiểm soát ngân hàng và cơ quan chức năng không sớm phát hiện ra sai phạm đang làm lung lay niềm tin của dân chúng vào ngành ngân hàng Trung Quốc.
Tác giả: NORIYUKI DOI, Nikkei staff writer
Bài viết được dịch từ Nikkei Asia (link gốc https://asia.nikkei.com/Business/Markets/China-debt-crunch/Disappearance-of-deposits-triggers-distrust-in-Chinese-banks).
